Cột cờ Lũng Cú – Ảnh: Nguyễn Văn Tài
Trên miền cực Bắc Tổ quốc, nơi những dải núi đá vôi trùng điệp vươn lên giữa tầng mây trắng, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn từ lâu đã trở thành biểu tượng đặc sắc về địa chất – văn hóa – lịch sử của Việt Nam và khu vực. Không chỉ gây ấn tượng bởi vẻ đẹp địa mạo hàng trăm triệu năm tuổi, Cao nguyên đá Đồng Văn còn sở hữu một không gian văn hóa đặc hữu mà hiếm nơi nào trên thế giới còn gìn giữ được nguyên vẹn như vậy. Sự cộng hưởng giữa địa chất – văn hóa – đời sống khiến vùng đất này trở thành “bảo tàng sống” giữa trời, nơi mỗi nếp nhà, mỗi mỏm đá đều gắn với một câu chuyện riêng của con người miền núi đá.
Dấu ấn địa chất kỳ vĩ hàng trăm triệu năm
Cao nguyên đá Đồng Văn được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu từ năm 2010, trải rộng trên diện tích hơn 2.300km², phủ khắp bốn địa phương Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn và Mèo Vạc. Đây là một trong những vùng karst cổ nhất thế giới, chứa đựng tầng tầng lớp lớp dấu vết lịch sử địa chất trên 400 triệu năm.
Đoàn chuyên gia thẩm định Công viên địa chất Toàn cầu Unesco kiểm tra địa chất khu vực Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn
Những dãy đá tai mèo sắc nhọn dựng đứng, thung lũng karst sâu hút, các lớp địa tầng bị bào mòn để lộ ra những kết cấu đá vôi độc đáo… tất cả tạo nên một cảnh quan vừa dữ dội vừa mê hoặc. Không chỉ cuốn hút du khách với vẻ đẹp khác biệt, Cao nguyên đá Đồng Văn còn là địa điểm nghiên cứu lý tưởng của nhiều nhà địa chất quốc tế, nơi họ có thể quan sát trực tiếp lịch sử tiến hóa của trái đất ngay trên từng vách đá.
Kiến trúc, lịch sử và không gian văn hóa bản địa tạo nên bản sắc
Cao nguyên đá Đồng Văn còn là “ngôi nhà chung” của hơn 17 dân tộc, trong đó nổi bật là dân tộc Mông, Lô Lô, Dao, Pu Péo… Mỗi cộng đồng sở hữu hệ thống tri thức bản địa riêng, hình thành nên một không gian văn hóa phong phú và độc đáo bậc nhất Việt Nam.
Nhà trình tường hàng trăm năm tuổi tạo nên không gian hoài cổ giữa lòng thiên nhiên hùng vĩ
Cao nguyên đá Đồng Văn còn nổi tiếng với những công trình kiến trúc, lịch sử mang dấu ấn riêng biệt. Phố cổ Đồng Văn, với hơn 40 căn nhà trình tường hàng trăm năm tuổi, tạo nên không gian hoài cổ giữa lòng thiên nhiên hùng vĩ. Khi hoàng hôn buông xuống, những mái ngói âm dương hòa cùng ánh đèn vàng khiến nơi đây tựa như thước phim nhuốm màu hoài niệm.
Tại đây, những ngôi nhà trình tường bằng đất, những thửa nương đá bậc thang, những bộ trang phục truyền thống rực sắc màu hay tiếng khèn vang vọng giữa bản làng đều mang trong mình câu chuyện của hàng trăm năm truyền đời. Chợ phiên Đồng Văn, Mèo Vạc và Sủng Là là nơi hội tụ tinh túy đời sống miền đá, nơi du khách có thể chạm vào sự mộc mạc mà giàu bản sắc, điều khiến Cao nguyên đá luôn “giữ chân” du khách mỗi khi đặt chân tới.
Cao nguyên đá luôn “giữ chân” du khách mỗi khi đặt chân tới bởi sự hội tụ tinh túy đời sống miền đá
Không chỉ có vậy, dinh họ Vương – “viên ngọc xanh” giữa thung lũng Sà Phìn là tuyệt tác giao thoa giữa kiến trúc Mông và phong cách Hoa. Cột cờ Lũng Cú, điểm cực Bắc của Tổ quốc lại là nơi mọi du khách đều mong muốn chinh phục, không chỉ để ngắm cảnh mà còn để cảm nhận niềm tự hào khi đứng ở nơi “địa đầu Tổ quốc”.
Điểm đến trải nghiệm, mạo hiểm hàng đầu châu Á
Nhắc đến Đồng Văn, không thể bỏ qua những cung đường đèo ngoạn mục bậc nhất Việt Nam và châu Á. Con đường Hạnh Phúc chạy men theo sườn núi, nối liền Mèo Vạc – Đồng Văn – Quản Bạ là thành quả của hàng vạn ngày công thanh niên xung phong. Đèo Mã Pí Lèng, hẻm vực Tu Sản hay sông Nho Quế xanh ngọc đã trở thành biểu tượng của du lịch mạo hiểm và du lịch khám phá.
Những cung đường đèo ngoạn mục bậc nhất Việt Nam và châu Á
Chèo kayak trên dòng Nho Quế, trekking qua các bản làng độc lập giữa miền đá, ngắm hoàng hôn tại Mã Pí Lèng Panorama hay trải nghiệm camping gần rừng đá cổ… tất cả tạo nên một hệ sinh thái trải nghiệm đặc sắc, thu hút lượng lớn du khách quốc tế mỗi năm.
Vinh danh quốc tế là bước đà vươn tầm thế giới
WTA ghi nhận Cao nguyên đá Đồng Văn ở những yếu tố nổi bật: Giá trị địa chất độc bản trong khu vực Đông Nam Á; Không gian văn hóa nguyên sơ, giàu bản sắc; Cảnh quan hùng vĩ, giàu tiềm năng trải nghiệm, khám phá; Sự tham gia mạnh mẽ của cộng đồng và cam kết phát triển bền vững. Lượng phiếu bình chọn từ du khách quốc tế dành cho địa danh này tăng đều qua từng năm, phản ánh rõ nét sức lan tỏa của Cao nguyên đá trên bản đồ du lịch toàn cầu.
Cao nguyên đá Đồng Văn là nơi lưu giữ giá trị văn hóa lịch sử – tri thức của Việt Nam và nhân loại
Cao nguyên đá Đồng Văn không chỉ là điểm đến của những người yêu thiên nhiên, mà còn là nơi lưu giữ giá trị văn hóa lịch sử – tri thức của Việt Nam và nhân loại. Việc tiếp tục được vinh danh “Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á 2025” và đặc biệt là đề cử “Điểm đến văn hóa hàng đầu thế giới 2025” có ý nghĩa lớn đối với Hà Giang (Tuyên Quang) và Việt Nam. Việc được đề cử này cho thấy sức hút của miền đá Hà Giang đã vượt khỏi khuôn khổ khu vực, vươn lên tầm thế giới.
Từ những vách núi dựng đứng đến tiếng khèn gọi bạn tình, từ sông Nho Quế xanh biếc đến phố cổ Đồng Văn ấm màu thời gian… tất cả đã làm nên một di sản sống động, một điểm đến mà bất kỳ du khách nào đến Việt Nam cũng muốn một lần chiêm ngưỡng.
Phát triển bền vững, hướng đi lâu dài
Cao nguyên đá Đồng Văn đang sẵn sàng bước vào hành trình mới: hành trình trở thành biểu tượng văn hóa toàn cầu. Để gìn giữ và phát huy những danh hiệu và bản sắc ấy, Tuyên Quang đã đặt mục tiêu phát triển du lịch đi đôi với bảo tồn, xem di sản là trung tâm, cộng đồng là chủ thể. Những chương trình lớn đang và sẽ được triển khai như: nâng cấp hạ tầng giao thông phục vụ du lịch; xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa, địa chất đặc trưng; bảo tồn tiếng nói, trang phục, tri thức bản địa; khuyến khích mô hình du lịch cộng đồng sinh thái; đẩy mạnh quảng bá số và kết nối du lịch thông minh… Mỗi bước đi đều nhằm mục tiêu duy trì vẻ đẹp nguyên bản, bảo vệ cảnh quan và nâng cao chất lượng trải nghiệm cho du khách.
Anh Hoa – Travel+ tháng 12/2025
Nguồn: https://vietnamtourism.gov.vn/